Emeklilik için prim günü eksik olan çalışanların merak ettiği seçeneklerden biri 3 bin 600 gün üzerinden yaşlılık aylığı. Ancak kamuoyunda zaman zaman “3 bin 600 günü olan emekli olabilir” şeklinde aktarılan bu uygulama yalnızca prim gününden ibaret değil. Sigorta başlangıç tarihi, sigortalılık süresi ve yaş şartının da birlikte değerlendirilmesi gerekiyor. SGK'nın güncel bilgilerine göre, 8 Eylül 1999 ve öncesinde ilk kez 4/A (SSK) kapsamında sigortalı olanlar için 3 bin 600 gün üzerinden emeklilik imkânı bulunuyor. Ancak kişinin hangi yaşta emekli olabileceği, 15 yıllık sigortalılık süresi ve 3 bin 600 prim gününü ne zaman tamamladığına göre değişiyor.
3.600 GÜN TEK BAŞINA YETERLİ DEĞİL
Kısmi emeklilik olarak da bilinen uygulamada üç temel unsur bulunuyor: 15 yıllık sigortalılık süresi, 3 bin 600 prim günü ve ilgili yaş şartı. Bu koşulları erken tarihlerde tamamlayanlarda daha düşük yaş uygulanırken, şartları daha sonraki yıllarda tamamlayanlarda emeklilik yaşı kademeli olarak yükseliyor. SGK'nın açıkladığı sisteme göre şartlarını 24 Mayıs 2011'den sonra tamamlayan kadınlarda yaş 58'e kadar çıkarken, erkeklerde 24 Mayıs 2014'ten sonra koşulların tamamlanması halinde 60 yaş uygulanıyor. Daha önce şartları sağlayan kişilerde ise daha düşük kademeli yaşlar söz konusu olabiliyor.
EYT İLE 3.600 GÜN EMEKLİLİĞİ AYNI ŞEY DEĞİL
EYT düzenlemesiyle 3 bin 600 gün üzerinden emekliliği birbirinden ayırmak gerekiyor. 2023 yılında yürürlüğe giren EYT düzenlemesi, 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olup normal emeklilikte gerekli sigortalılık süresi ve prim gününü tamamlayanların yaş şartını kaldırdı. SSK'lı çalışanlarda normal EYT emekliliği için gereken prim günü ilk sigorta tarihine göre 5 bin ile 5 bin 975 gün arasında değişebiliyor. 3 bin 600 gün üzerinden kısmi emeklilikte ise yaş şartı devam ediyor. Dolayısıyla primi 3 bin 600 günde kalan bir çalışan, yalnızca EYT kapsamına girdiği gerekçesiyle yaş beklemeden emekli olamıyor.
ASKERLİK BORÇLANMASI EMEKLİLİK TARİHİNİ DEĞİŞTİREBİLİR
Erkek çalışanlar açısından önemli ayrıntılardan biri de askerlik borçlanması. SGK'ya göre askerlik hizmeti ilk sigorta başlangıcından önce yapılmışsa, borçlanılan süre kadar sigorta başlangıç tarihi geriye götürülebiliyor. Bu durum çalışanın tabi olduğu emeklilik kademesini değiştirebildiği gibi gerekli prim gününün azalmasını da sağlayabiliyor. Örneğin 1996 yılında sigortalı olan bir erkeğin askerlik süresi sigorta başlangıcından önceyse ve borçlanmayla başlangıç tarihi yeterince geriye çekilirse, daha avantajlı bir prim kademesine geçmesi mümkün olabiliyor. Sigorta başlangıcının 24 Mayıs 1994-23 Kasım 1995 aralığına kadar gerilemesi halinde normal emeklilikte gerekli prim gün sayısı 5 bin 750 güne kadar düşebiliyor. Ancak kişinin kesin koşulu, ilk işe giriş günü ve borçlanacağı askerlik süresine göre hesaplanıyor.
ASKERLİK BORÇLANMASI YAPAN EYT'Lİ YAŞ BEKLER Mİ?
Normal EYT emekliliği açısından önemli nokta burada ortaya çıkıyor. Askerlik borçlanması sonrası ilk sigorta başlangıcı EYT kapsamında kalan ve gerekli sigortalılık süresi ile prim gününü tamamlayan kişiler için normal emeklilikte ayrıca yaş şartı aranmaz. Bu nedenle “25 yıl, 5 bin 750 gün ve 55 yaş” şeklindeki eski hesaplamalar, EYT kapsamındaki bazı çalışanlar açısından artık güncel olmayabilir. Ancak kişi 3 bin 600 gün üzerinden kısmi emeklilik yolunu tercih ediyorsa yaş şartı uygulanmaya devam ediyor.
PRİM GÜNÜ EKSİK OLANLAR NE YAPMALI?
Emeklilik hesabında yalnızca toplam prim gününe bakılması yeterli değil.
Çalışanın;
İlk sigorta başlangıç tarihi
Toplam prim günü
Askerliğin sigortadan önce mi sonra mı yapıldığı
Borçlanılabilecek askerlik süresi
4/A, 4/B veya 4/C kapsamındaki çalışma dönemleri birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle askerlik borçlanması yapmadan önce, borçlanmanın sigorta başlangıcını hangi tarihe çekeceğinin ve emeklilik için gereken prim gününü değiştirip değiştirmeyeceğinin hesaplanması önem taşıyor. Kesin emeklilik tarihi kişisel SGK hizmet kayıtlarına göre değişebildiği için başvurudan önce SGK'nın kayıtları üzerinden değerlendirme yapılması gerekiyor.
