Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesiyle milyonlarca kişinin emeklilik başvurusunun önü açılırken, sigorta başlangıç tarihi uygun olduğu hâlde aylık bağlanamayan vatandaşlar da bulunuyor.
EYT düzenlemesi, 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanların emekliliğinde yaş şartını kaldırdı. Ancak prim ödeme gün sayısı, sigortalılık süresi ve tabi olunan sigortalılık statüsü gibi diğer şartlar devam ediyor. Bu nedenle sigorta başlangıcının belirtilen tarihten önce olması tek başına emeklilik için yeterli olmuyor.
PRİM GÜNÜ EKSİK OLANLAR EMEKLİ OLAMIYOR
Sosyal Güvenlik Uzmanı Ekrem Sarısu, kendisine yöneltilen bir soru üzerine yaptığı değerlendirmede, 1997 yılında SSK girişi bulunan bir kişinin neden EYT kapsamında emekli olamadığını açıkladı.
Sarısu’nun değerlendirmesine göre sigorta başlangıç tarihi EYT kapsamına girse bile gerekli prim günü tamamlanmamışsa emekli aylığı bağlanmıyor. Eksik primlerin tamamlanmasının ardından diğer koşulların da sağlanması durumunda yaş beklenmeden emeklilik başvurusu yapılabiliyor.
SSK kapsamında gerekli prim günü, kişinin ilk sigortalı olduğu tarihe göre değişiyor. 8 Eylül 1999 ve öncesinde çalışmaya başlayanlar için gerekli prim sayısı kademeli olarak 5.000 ile 5.975 gün arasında uygulanabiliyor. Sigortalılık süresi şartının da ayrıca tamamlanması gerekiyor.
SON 7 YIL KURALI EMEKLİLİK STATÜSÜNÜ DEĞİŞTİREBİLİR
Çalışma hayatı boyunca hem SSK hem Bağ-Kur gibi birden fazla statüde prim ödeyen kişilerde hangi kapsamdan emekli olunacağı ayrıca önem taşıyor.
EYT kapsamındaki sigortalılar için son yedi yıllık fiilî hizmet süresi, başka bir ifadeyle son 2.520 prim günü dikkate alınıyor. Bu süre içinde hangi sigortalılık statüsünde daha fazla prim ödenmişse emeklilik şartları genel olarak o statü üzerinden belirleniyor. Prim sürelerinin eşit olması durumunda ise son tabi olunan statü esas alınıyor.
Bu nedenle toplam prim günü yeterli görünse bile son 2.520 gündeki SSK ve Bağ-Kur dağılımı, kişinin tabi olacağı emeklilik koşullarını ve emeklilik tarihini değiştirebiliyor.
BAĞ-KUR’DA KADIN VE ERKEKLER İÇİN PRİM ŞARTI FARKLI
8 Eylül 1999 ve öncesinde Bağ-Kur kapsamında sigortalı olanlarda yaş şartı kaldırılmış olsa da prim ödeme süresi şartı devam ediyor.
SGK’nın açıkladığı koşullara göre Bağ-Kur’dan tam emeklilik için kadınların 20 tam yıl, yani 7.200 gün; erkeklerin ise 25 tam yıl, yani 9.000 gün prim ödemesi gerekiyor. Ayrıca emeklilik başvurusu sırasında Bağ-Kur prim borcunun bulunmaması gerekiyor.
Bu koşulları tamamlamayan kişiler, sigorta başlangıçları EYT kapsamına girse dahi eksik primlerini tamamlamadan emekli olamıyor.
BAŞVURU ÖNCESİNDE HİZMET DÖKÜMÜ KONTROL EDİLMELİ
Emeklilik planı yapan vatandaşların yalnızca ilk sigorta giriş tarihine bakmaması gerekiyor. Toplam prim günü, sigortalılık süresi, SSK ve Bağ-Kur hizmetlerinin dağılımı ile varsa prim borçlarının birlikte incelenmesi önem taşıyor.
Birden fazla sigortalılık statüsünde çalışması bulunanların, başvurudan önce SGK kayıtlarını kontrol ettirmesi olası hak kayıplarının önüne geçebilir. Emeklilik şartları kişiden kişiye değişebildiği için kesin değerlendirme SGK kayıtları esas alınarak yapılıyor.
