Türkiye'de milyonlarca vatandaşı emekli eden EYT düzenlemesinin ardından, sosyal güvenlik sisteminde ortaya çıkan büyük yaş uçurumu tartışılmaya devam ediyor. Sigorta başlangıç tarihi 8 Eylül 1999 ve sonrası olduğu için EYT kapsamı dışında kalan çalışanlar, hak arayışlarını aralıksız sürdürüyor.
Sadece bir gün, bir ay veya birkaç yıl farkla emekliliği 15 ile 17 yıl arasında öteye atan mevcut sisteme karşı çıkan milyonlarca vatandaş, "Kademeli Emeklilik" modeliyle yaş şartlarının yeniden ve daha esnek bir şekilde düzenlenmesini talep ediyor. Hükümetten henüz resmi bir yasa taslağı gelmemiş olsa da, çalışanların yoğun baskısı ve Meclis'e sunulan soru önergeleri, konunun tamamen rafa kalkmadığını gösteriyor.
1999 Sonrası Sigortalıların Talebi Ne?
EYT düzenlemesinden yararlanamayan grubun en büyük itiraz noktası, sistemdeki ani ve sert geçiş. 1999 yılı öncesi sigortalı olanlar yaş şartı aranmaksızın 38-40'lı yaşlarda emekli olabilirken; 2000 yılında işe giren bir vatandaşın emekli olabilmesi için kadınlarda 58, erkeklerde ise 60 yaşını beklemesi gerekiyor.
Bu devasa uçurumun kapatılmasını isteyen "Emeklilikte Tarihe Takılanlar" (ETT) grubu, sigorta başlangıç tarihine ve ödenen prim gün sayısına göre adil bir geçiş tablosu oluşturulmasını istiyor.
Kademeli Emeklilik Sistemi Nasıl İşliyor?
Çalışanların Meclis'ten geçmesini beklediği kademeli emeklilik modeli, aslında bir "erken emeklilik" değil, "adil geçiş" sistemi olarak tanımlanıyor.
Bu sistemde; 8 Eylül 1999 ile 2008 yılları arasında işe giren vatandaşlar için tek bir yaş sınırı (60 yaş) dayatmak yerine, işe giriş yıllarına göre artan kademeli bir yaş tablosu oluşturulması öngörülüyor. Örneğin; 2000 girişliler 46-48 yaşında, 2002 girişliler 48-50 yaşında emekli olacak şekilde sistemin yıllara yayılarak dengelenmesi hedefleniyor.
Bakanlık Cephesinden Son Durum ve Beklentiler
Milyonlarca kişinin arama motorlarında her gün yanıt aradığı "Kademeli emeklilik çıkacak mı, torba yasada var mı?" sorularının resmi cevabı şimdilik belirsizliğini koruyor.
Geçtiğimiz aylarda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, mevcut emeklilik sisteminde (yaş ve prim şartlarında) herhangi bir değişiklik yapmayı planlamadıklarını belirterek kapıları şimdilik kapatmıştı. Ancak asgari ücret, enflasyon ve emekli maaşları gibi yakıcı ekonomik gündemlerin arasında kademeli emeklilik talebi, sivil toplum kuruluşları ve muhalefet partileri tarafından sürekli olarak Meclis gündeminde tutuluyor.
Çalışanlar, önümüzdeki yasama dönemlerinde veya olası ekonomik reform paketleri içerisinde bu mağduriyete yönelik somut, resmi bir açıklamanın yapılmasını umutla bekliyor.
